Cockie, Paul, Lisbeth en Hans

2 augustus

We zijn gisteren aangekomen in de Naibosho Conservancy. Vanmorgen om 5.50 staat Anne voor mijn tent. Opstaan, tijd voor een early morning safari. We drinken een kopje Masai Thee; water, veel melk, nog meer suiker aan de kook brengen in het kampvuur en dan (behoorlijk knoeiend) in een kopje schenken. Je kunt er licht bij slurpen als je drinkt, het is geen verplichting.

En dan in de auto, ‘to see what nature will show us’ zoals Dema zegt. Het is fris, zeker als de wind nog eens opzet als we een plateau op rijden dat boven de 1700 m ligt. We zitten ingepakt in Masai blankets. Even niet opgelet en twee petjes waaien de auto uit. Het petje van Thijs vinden we nooit meer terug.

Wel zien we weer veel beesten, weliswaar in kleinere aantallen dan in de Masai Mara. Bijzonder is een grote kudde giraffen en een watertje boordevol nijlpaarden. De hoeveelheid water en nijlpaardenpoep  is ongeveer gelijk, wat een spinazieachtig geheel oplevert met de geur van verrotte eieren. Voor je lol ga je niet op safari!

Als we terugkomen staat de ontbijttafel al klaar: gemengd fruit, mangosap, koffie, thee, geroosterd brood, pannenkoekjes, twee soorten jam, chocopasta, omelet, gebakken aardappels, worstjes, bacon; het kan niet op!

Na het ontbijt worden de douches in orde gemaakt. Water wordt verwarmd in het kampvuur, het warme water wordt in een zak gegoten die wordt opgetakeld in een vierkant tentje en als je dan op een houten vlondertjes staat kun je een handel naar beneden halen: je staat te douchen! In de tussentijd is er op de heuvelrand een kudde olifanten aan het foerageren. Ze komen steeds dichterbij. Als ze op een meter of 50 de riviergreppel rond het camp willen oversteken (de eerste staat al in de greppel) jagen de Masai ze weg door te roepen en te zwaaien. De olifanten blijven aan de overkant. Eén van de bewakers pakt een stoel en houdt ze vanaf nu in de gaten.

Na de lunch kan iedereen heerlijk relaxen. Coen en Thijs bouwen bij het kampvuur een eigen oven van keien waarop uiteindelijk een witte boterham geroosterd wordt! Ze krijgen respect van de Masai!

De olifanten komen niet meer terug, maar een groep koeien moet ook nog vanuit het kamp worden weggejaagd. Later komen de herders van deze kudde op de motor langs. Een van de kalveren is gegrepen door een leeuw, pole sana! Coen helpt om de kudde weer bij elkaar te brengen!

Om half vier gaan we voor onze safari. Dema wil ons nu graag echt leeuwen laten zien en door het kalf-incident denkt ze te weten waar ze te vinden zijn. Ons hoogtepunt van deze middag is dan ook ontmoeting met een groep van 15 leeuwen. Drie volwassen vrouwen hebben zich met 12 subadulten afgesplitst van een oorspronkelijke groep van 35. Deze groep blijkt hemelsbreed slechts enkele honderden meters van ons kamp verwijderd. In tegenstelling tot de Masai Mara zijn wij nu de enige auto die van het schouwspel kan genieten.

Om 19.00 uur gaan we terug naar het camp, langs het territorium van een luipaard. We speuren bomen en struikgewassen af, maar vinden geen luipaard. Het begint inmiddels behoorlijk donker te worden, de sporen van een weg zijn moeilijk te vinden. Dema mist ergens een afslag en dan is het rondjes draaien in een steeds donker wordende savanne. Ze belt diverse malen met het camp, gebruikt OSMand van Cockie en na een half uur vinden we de weg door het struikgewas terug. Om 20.00 zijn we thuis.

Daar is een heerlijk Keniaanse maaltijd voor ons bereid door onze kok Leto. We genieten van een runderstoof, lamspiesjes, gebakken spinazie, chapati, zilvervlies rijst, aardappelpuree en natuurlijk ugali. Aan de zeer hete salade, met wat tomaat en voornamelijk pepertjes, durven slechts twee van ons zich te wagen. We genieten enorm!

Morgen gaan we na een wandelsafari weer verkassen, u hoort van ons.

1 augustus

Vandaag slapen we uit, om half acht loopt de wekker af. Koffers inpakken en dan naar het ontbijt. De lange tafel staat weer buiten opgesteld, heerlijk in het zonnetje. Vannacht is er een grote kudde olifanten over de camping getrokken, zo’n 50 meter van onze tenten vandaan. De olifanten zelf heb ik niet gehoord, wel de ‘askari’ (onze nachtwaker op de camping) die met veel kabaal de kudde verder weg van de tenten probeert te krijgen.

We doen rustig aan, het is gezellig met z’n allen aan tafel. Om iets over negenen stappen we op voor onze laatste safari in Masai Mara. Julius wil de tickets hebben, want die worden regelmatig gecontroleerd bij de gate. Hij kijkt er eens goed op, dan nog een keer en meldt ons dat de tickets tot 10 uur geldig zijn, ‘so we have a few minutes for gamedrive’.

Twee uur later stappen we uit de auto, opnieuw met een hoofd vol beelden van wat we allemaal gezien hebben. Heel erg leuk is het bezoek aan een bocht in de Talek-rivier waar we uit de auto mogen en wat kunnen rondwandelen. Coen en Thijs lopen samen met Masai John (onze chauffeur) de steile kant van de rivierbedding naar beneden en staan op die manier nog dichter bij de tientallen nijlpaarden die bocht in de rivier als hun woning hebben ingericht.

Het is een bizar gezicht, al die dikke, zwarte ruggen in het water, parallel naast elkaar gelegd. ‘Leve het nijlpaard, schitterend dier. Dik, lui en lelijk ligt hij in de rivier’; het liedje beschrijft de werkelijkheid bijna perfect!

Na de lunch worden we opgehaald door Dama, een Masai dame halverwege de twintig, die ons met een prachtige safariwagen naar ons volgende onderkomen brengt. Dat is Doboro Mobile Camp; de naam dekt precies de lading: 4 tenten ter grootte van een lits-jumeaux, een tent waar het eten bereid wordt, twee tenthokjes met een waterzak erboven die dienst doen als douche, nog zo’n tenthokje fungeert als toilet. Dan is er nog een tent waar eten bereid wordt en verderop twee tenten waar het personeel slaapt. Alle tenten kunnen gemakkelijk afgebroken worden en verplaatst naar een andere plek in het Naibosho Conservancy. Want daar zijn we nu.

Naibosho Conservancy is bijzondere manier om toerisme, het in stand houden van de natuur en het respecteren van de rechten van de lokale bevolking te combineren. Het gebied grenst in het noord-oosten aan de Masai Mara, is ongeveer 150 km² groot en ontstaan doordat de lokale landeigenaren (Masai) het land beschikbaar stellen voor lodges en campen en tegelijkertijd het recht behouden om hun eigen vee in een rouleerschema in het beschermde gebied te laten grazen. Om het toerisme binnen de perken te houden mogen er niet meer dan negen lodges zijn en die mogen weer niet meer dan 25 toeristen huisvesten. Alle opbrengsten van de lodges gaan naar de plaatselijke gemeenschappen, niks gaat naar de regering. Ook voor de toeristen is dit pure winst, je zult in Naibosho Conservancy nooit een jachtluipaard tegenkomen met 20 busjes eromheen! Zoveel toeristen zijn er gewoon niet!

Van de verplaatsing van Base Camp naar ons nieuwe onderkomen maken we meteen een safari. We komen onder andere het nest van hyena’s tegen, een ondergrondse woning. Moeder en een stuk wat jongen liggen naast de ingang te relaxen. En hoewel ik hyena’s lelijke beesten vind, en ook de Masai het beest tot de crimineel van de savanne bestempelen, moet me van het hart dat hyena’s van een maand of twee oud toch een beetje schattig zijn.

Als we bijna bij ons mobile camp zijn, rijden we met de auto klem op een rotsblok. We kunnen niet voor- of achteruit, misschien dat het zinder passagiers in de auto wel lukt. Dama manoevreert op aanwijzingen van Freek voor- en achteruit, een beetje links en een beetje rechts, en jawel, hij kan verder.

In het camp brandt het kampvuur heerlijk warm (we zitten weer ruim boven de 1500 meter), er is een welkomsdrankje en gaan met personeel samen rond het kampvuur. De Masai zetten een lied in en wij doen mee met de achtergrondzang. Even later laten Freek en Paul zich zelfs verleiden om mee te doen aan de dans.

En dan volgt een heerlijke maaltijd, een biertje en een diepe nachtrust. Die laatste wordt regelmatig onderbroken door het geluid van een hyena, leeuw of olifant. Om te zorgen dat de beesten niet bij je in bed kruipen houden de hele nacht twee ‘askaris’ de wacht. Ze porren het kampvuur hoog op, houden hun speer en mes bij de hand en komen bijlichten als je naar de toilettent moet.

U hoort wel of het rustig gebleven is vannacht.

31 augustus

Een vroege-morgensafari (vanaf 6:30 tot 13:30 uur!) en een middagsafari van 3 uur brengen het aantal jeep-zituren op 10 voor deze dag. En geen seconde verveelt! Zelfs de jongens houden het goed vol, al zakken de oogleden bij het diner behoorlijk naar beneden.

We zijn in het Masai Mara National Reserve, een park dat samen met het Tanzaniaanse Serengeti een gebied beslaat dat iets meer dan de helft van Nederland is. Het is een prachtig gebied, ook al lijkt het in eerste instantie een kale bedoening. Je ziet zo ver als je ogen kunnen reiken grasland met kort afgekloven en platgetrapt grijsgroen gras. Platgetrapt door de miljoenen gnoes, zebra’s, topi’s en andere beesten. In dat grasland staan zo hier en daar groepjes acacia’s. Loopt er een verzonken rivierbedding door het land dan zie je een groen lint van bomen en struiken daaromheen.

We trekken kriskras door dit paradijs heen. De vroege-morgensafari geldt ook voor de tientallen ballonnen die in de lucht hangen met in hun bakkies toeristen die waarschijnlijk een dikkere portemonnee hebben dan wij. En ook een andere manier van natuur beleven; leuk om een overview van de Masai Mara te hebben maar ik denk niet dat je vanaf die hoogte mamma baviaan met een kleintje op haar rug ziet lopen. Her en der in landschap staan tractors met grote karren opgesteld om na de landing al het spul weer te versjouwen.

Hoe dan ook, wij blijven met vier wielen op de grond! Of we nog iets leuks gezien hebben? Domme vraag, nu ik dit schrijf (twee dagen later!) ploppen de beelden nog steeds uit mijn overvolle hoofd.

Enkele hoogtepunten:

Een grote kudde buffels met jonkies die dwars het pad over steken, met op hun rug Roodbek-ossenpikkers. Indrukwekkende beesten die met z’n 9.000-den in de Masai Mara bevolken.

Een grazende groep olifanten, die met hun slurf enkele pollen gras vastpakken, de pollen met één van hun voorpoten uit de grond schoppen, een paar keer tegen borstkas slaan zodat de grond eraf valt en dan lomp kauwend naar binnen werken. Ze komen zo dicht bij de auto dat je hen bijna aan kunt raken.

Een groep leeuwen die ligt uit te buiken van de vangst en maaltijd van afgelopen nacht. We rijden het hoge gras in waar ze liggen; opnieuw, als we willen, kunnen we hen aanraken.

Een grote groep gieren (verschillende soorten) met een grote Maraboe die de restanten van een kill van een ander zitten af te kluiven. Dat gebeurt met veel gesnuif en geruzie!

Een Cheetah (Jachtluipaard) op de uitkijk bovenop een termietenheuvel. Er staan enkele safarijeeps omheen. Plotseling schiet het beest in de hoogste versnelling en probeert een Thomson’s gazelle te verschalken. Mis!

En dan, heel bijzonder, twee parende leeuwen. Er staan tientallen jeeps omheen, van minder zou je zin in vrijen verdwijnen! Maar de hormonen winnen en onder luid gegrom paren beide dieren voor de zoveelste keer. Want ook al is de leeuwin krols, dat wil nog niet zeggen dat ze ook bevrucht kan worden. Daar moet je de tijd voor nemen. Volgens onze gids zijn ze nu al een kleine 14 dagen bezig, 40-50 keer per dag! Al die tijd eten ze niet. Zijn ze het gerommel uiteindelijk zat, dan vangen ze een behoorlijke prooi, verorberen die samen en zeggen elkaar dan vaarwel!

Een waterpoel waar tientallen Nijlpaarden als dikke kroketten tegen elkaar aan liggen.

Twee lijken van Gnoes in de Mara rivier die de overkant niet gehaald hebben. Een krokodil knabbelt wat aan één van de gnoes.

Een Koritrap, de grootste en zwaarste vogel in Afrika die kan vliegen. Dat kost enorm veel energie en dat zal de vogel dan ook alleen maar doen als hij in hoge nood is.

Een jachtluipaard, bezig met het oppeuzelen van een net gevangen Thomson’s gazelle. Opnieuw omringt doortientalle jeeps; hier wint de honger!

Twee leeuwen aan de rand van de Mara rivier knabbelend aan de restanten van een juveniele buffel. Een van de leeuwen lijkt zelfs een dutje te doen op de buffel.

En als de kers op de taart: een Luipaard, elegant paraderend tussen opnieuw tientallen jeeps.

Om 19:00 uur zijn we terug van de middag(!)safari. Even douchen en dan heerlijk buiten dineren bij kaarslicht, aan onze familietafel! En dan naar bed, ik stort onmiddellijk in een diepe slaap. U hoort wel of ik nog wakker word!

30 juli

Om 8:00 uur word ik door de receptie gebeld dat onze chauffeur op ons zit te wachten. Gisterennacht hebben we diezelfde receptie gevraagd hoe laat de chauffeur zou komen, want we hadden geen tijd staan in ons reisplan. Wist de receptie niet, nu dus wel.

Ik ga naar beneden en maak kennis met Ojing Ojing die ons naar de ingang van Masai Mara zal brengen. Ik maak mijn excuses dat we niet bepakt en gezakt klaar staan, maar dat is ‘no problem’. Dat we eerst nog willen ontbijten is ‘no problem’. Dat we nog langs een ATM willen om Keniaans geld te pinnen is ‘no problem’, ‘we do that in Narok’. Vinden wij ‘no problem’.

En dan op weg in een stoere Landrover, ruim 5 uur rijden (als er althans niet te veel files staan; die staan er dus wel!) naar Sekenani Gate, één van de ingangen naar Masai Mara. Daar worden we opgepikt door een auto van ons Base Camp onderkomen, maar die auto is er helaas nog niet. Ojing Ojing belt zich suf, allerlei Masai staan er omheen, het is niet helemaal duidelijk wat er aan de hand is.

Na een uurtje komt er een safari-auto voorrijden met Elvis achter het stuur. Hij wil ons naar Base Camp brengen en de bagage wordt door de verzamelde Masai vriendelijk overgeladen en hop: daar gaan we.

We zijn de gate nog niet goed en wel voorbij of een verzameling wildlife komt zich even aan ons presenteren:  Antilopes, Thomson gazelle, Giraffes, Wrattenzwijnen, een verdwaalde olifant, Topis en ga zo maar door. De eerste grote wilde dieren maken altijd heel veel indruk. Coen en Thijs staan te dansen van enthousiasme. Elvis maakt er bijna een gamedrive van! Drie kwartier later staan we in Base Camp.

Via een fraaie hangbrug gaan we over de Talek-rivier (of wat daar nog van over is; ook hier zijn de gevolgen van klimaatverandering duidelijk waarneembaar) en belanden in een behoorlijk luxe camping met precies 6 tenten die voorzien zijn van een grote ruimte waar het bed staat, een douche, een wc en een ruime wastafel. Wat verderop staat een tent waar het eten en drinken geserveerd wordt. De gehele camping is voorzien van een groot personeelsbestand die allemaal uitblinken in vriendelijkheid.

Doordat we nogal wat vertraging hebben opgelopen door onze start in Nairobi en het oponthoud bij de gate van Masai Mara zijn we behoorlijk te laat voor de lunch. Allemaal ‘no problem’, we serveren de lunch nu voor jullie en daarna gaan jullie alsnog op gamedrive. Weliswaar niet zo lang omdat we officieel om 18:30 het park moeten verlaten. ‘No problem’, melden we, we zijn al lang blij dat we nog dieren kunnen gaan kijken.

Om een lang verhaal kort te maken: het is een prachtige tocht! We zijn twee uur onderweg en zien heel veel beesten, met meteen al een cheetah die pontificaal op de uitkijk zit en bewonderd wordt door minstens 10 jeeps en busjes met toeristen. Loopt de cheetah 25 meter naar links, dan bewegen alle auto’s mee; het is een bizar spektakel met een prachtig beest als middelpunt.

En dan moeten we snel uit het park, we zijn al een half uur te laat. Honderd meter voor we bij onze camping zijn komen we terecht in een kudde van 25 olifanten. Een indrukwekkender einde van de eerste dag safari had niemand kunnen bedenken. Moe, maar zeer voldaan schuiven we aan voor een heerlijke avondmaaltijd.

U hoort wel of we morgen nog beesten tegenkomen!

29 juli

Als ik om 4:15 uur de brievenbus uit de tuin haal om binnen te zetten, staat ons taxibusje al te wachten. Dat is vroeg! Koffers erin en dan door naar de Schathof om Anne, Freek en de kinderen op te halen.

De A2 op naar Schiphol, naar de zelf-incheckservice, de koffers in een soort hondenhok stoppen en dan op wat knoppen drukken en weg zijn de koffers. Op één na! Voor dit soort moeilijke gevallen is er apart loket beschikbaar. Hier blijkt dat de grijze tas van Cockie en Paul 1,5 kilo te zwaar is, ruim binnen de foutmarge, maar toch: ‘u kunt er 1,5 kilo uithalen of €75 bijbetalen’. Voor de securitycheck is door Anne een tijdslot aangevraagd, maar ruim voor die tijd worden we al doorgelaten. Dat is mooi, hebben we meer tijd om doelloos te wachten op het boarden!

Naar Parijs om over te stappen en daar gaan we moeiteloos verder met het doelloos wachten. Voor de jongens is er gelukkig een Playstation beschikbaar waarmee zij hun doelloos wachten hebben doorgebracht.

En dan 8 uur vliegen naar Nairobi en eindeloos in de rij staan bij de paspoortcontrole. Iedereen moet individueel het paspoort en visum overhandigen, er wordt een foto van het hoofd gemaakt, van de grootste criminelen onder ons ook nog vingerafdrukken genomen en dan mogen we eindelijk naar buiten. Daar staat onze chauffeur te wachten, we lopen nog een behoorlijk eind naar de parkeergarage en dan is nog een ‘thirty minutes drive’ naar het hotel. Dat is buiten de wegenbouwers in Nairobi gerekend, ‘work in progress’ meldt een bord na enkele kilometers en dat doet onze chauffeur diep zuchten. Omrijden, geen idee hoeveel, maar rond 24:00 uur zijn we in het hotel. Thijs is vanaf het vliegveld tot in het hotel een paar keer weggedommeld en moest telkens weer wakker worden. We vechten allemaal tegen de slaap, geven de strijd nu op en kruipen in bed.

Morgen om 8:30 uur ontbijt en dan hoort u weer van ons.

Zo benoemt onze reisorganisator Orion Reizen de vakantie naar Kenia. Want voor het eerst sinds lange tijd maken Cockie en Paul een verre reis niet met z’n tweeën, maar met een deel van de familie. Het voornemen voor een ‘safari-vakantie’ zit al langere tijd in het vat, het wachten was op een geschikt moment. En dat moment is er nu: schoolvakantietijd, de jongste is oud genoeg, en de oudsten zijn nog niet ernstig hulpbehoevend! We gaan op stap met Anne, Freek en de kleinkinderen Luc, Coen en Thijs.

We hebben een mooi reisplan opgesteld, met veel nationale parken en reservaten in het zuiden van het land. Het is de tijd van de Grote Trek, benieuwd of we er iets van gaan zien. En we verblijven enkele dagen aan de kust; misschien dat daar nog een duikje gemaakt kan worden.

In 1996 zijn Cockie en Paul ook al eens in Kenia geweest, een groepsreis georganiseerd door Baobab Reizen. Dit reisbureau bestaat niet meer, een van de oprichters ervan is nu eigenaar van Orion Reizen. Het kan verkeren!

Kenia is een redelijk groot land, Nederland past er ongeveer 14 keer in. Dat is vergelijkbaar met de grootte van Frankrijk. Er wonen ongeveer 55 miljoen mensen. Momenteel is het onrustig in het land, sociale onrust ten gevolge van verhogingen van de kosten voor levensonderhoud, van brandstofprijzen en van belastingen. Die onrust lijkt zich te concentreren in de steden Nairobi en Mombassa. We zullen moeten afwachten hoe een en ander zich ontwikkelt en welke invloed het heeft op onze reis. We volgen de adviezen van Buitenlandse Zaken zorgvuldig.

We houden u op de hoogte, we hebben er in elk geval veel zin in!

Tenslotte, voor de lezertjes die van de hoed en de rand willen weten:

29 juli – Amsterdam-Nairobi.

Jacaranda Hotel, een middenklasse hotel in de stad (Homepage – Jacaranda Nairobi Hotel (jacarandahotels.com)

30 juli – 01 aug Nairobi-Masai Mara.

Base Camp Adventure. Dit camp ligt meteen aan de Talek Rivier aan de rand van het Masai Mara National Park (Basecamp Adventure – Basecamp Explorer)

01 aug – 03 aug Masai Mara-Naboisho Conservancy.

Naboisho Conservancy, dit is vroeger Masai stamgebied dat tot een wildgebied gemaakt is, grenzend aan het eigenlijke Masai Mara National Park (Dorobo Mobile Camp | Mara Naboisho | Mobile Camp | Kenya (basecampexplorer.com)

03 aug – 06 aug Masai Mara-Naivasha.

In de ochtend nog een gamedrive. Dan privé vervoer naar Naivasha Country Club (https://www.muthuhotelsmgm.com/muthu-lake-naivasha-country-club-kenya-hotel.html)

06 aug – 08 aug Naivasha-Amboseli.

Amboseli ligt schitterend aan de voet van de Kilimanjaro. Kibo Safari Camp (https://kibosafaricamp.com/)

08 aug – 10 aug Amboseli-Tsavo.

De route naar Tsavo gaat voor het grootste deel door natuurgebied, waardoor ook onderweg weer veel dieren te zien zijn. Severin Safari Camp (https://severinsafaricamp.com/)

10 aug – 14 aug Tsavo-Diani Beach.

Een paar uur rijden naar de kust, waar we overnachten bij Diani Beach, Diani Marine (Diani Marine)

14 aug – 16 aug Diani Beach-Tsavo.

Halve dag rijden terug naar het Tsavo Park, Ziwani Tented Camp (Voyager Ziwani Safari Camp | Tsavo West national park Accommodation (tsavonationalparkkenya.com)

16 aug – 17 aug Tsavo-Nairobi-Amsterdam

Basecamp Muntkade

Wat een goed besluit om in Makassar te blijven; een prima middenklasse zakenhotel noemde Tari Travel het Aston, voor ons echter het meest luxe onderkomen tot nu toe (behalve Bali dan). Heerlijk geslapen en wat kan een warme douche toch lekker zijn! Vanaf verdieping 11 hebben we een fraai uitzicht over een deel van de stad.

En stipt om 9:00 uur staat pak Ramadhan beneden bij de lobby op ons te wachten. We rijden via de Jalan Ikan (de Visstraat) dieeigenlijk een aaneenschakeling is van karaokebars. De vissers komen daar voor hun karaoke, zegt onze chauf, en glimlacht daar bijzonder glimmend bij; er zal dus ook wel ander vertier zijn! We zijn onderweg naar de Paotere haven waar het op dit moment een drukte van belang is. De traditionele houten boten (Pinisi) worden door kleine handelaren gebruikt voor transport van van alles en nog wat tussen de eilanden van Indonesië. Het is niet de internationale haven van Makassar en eigenlijk pas sinds het begin van de vorige eeuw een haven van enige importantie.

De houten boten zijn indrukwekkend, maar mogelijk nog indrukwekkender zijn de prestaties van sjouwers die meerdere zakken kalk van 25 kilo op hun schouders via een smalle en steile loopplank de boot opdragen. Er zijn jongens van, ik schat, ronde de 20 die drie van zulke zakken op hun schouders en rug nemen! Of verderop waar zakken cement via eenzelfde loopplank, maar nu omlaag, naar het ruim van een schip gedragen worden. Of weer verderop waar sjouwers zich het vuur uit de sloffen moeten lopen om de hijskraan die vanaf de boot grote zakken aan wal brengt, bij te kunnen benen. De plek moet leeg zijn voordat de hijskraan een nieuwe lading dropt!

En dan, om een uur of tien, is alle werk gedaan en is de kade van het ene moment op het andere moment uitgestorven. Voor ons een teken om op te stappen naar een volgende attractie. We vragen onze chauffeur of we naar de vismarkt kunnen. ‘Natuurlijk’ is het antwoord, hij draait de auto op de weg om. Dat is nog geen sinecure met aan alle kanten claxonnerende brommertjes die voor en achter voorbij willen.

Markten zijn voor ons sowieso zeer geliefde plekken om te bezoeken. Deze overdekte vismarkt komt hoog op onze marktenranking! Wat een kabaal, wat een hoeveelheid vis en ander zeedieren. Zo’n beetje alles wat we tijdens het duiken gezien hebben, en nog veel meer, ligt daar met dode ogen naar je te staren.

En iedere standhouder prijst voor ons zijn waar nog eens extra aan. Tja, en de onvermijdelijke foto’s moeten ook weer gemaakt worden. ‘Finished’, vraagt pak chauffeur, nog één rondje antwoorden wij; we genieten met volle teugen.

Dan weer de auto in en op weg naar een andere pasar, nu met veel groenten, fruit, gedroogde vis en peulvruchten. Het is een lange straat waar aan weerszijden de stalletjes staan en waar de mensen tussen doorlopen of tussendoor brommen en een enkele onverlaat tussendoor rijdt met de auto. En dan begint het helaas te miezeren, het gaat snel over regenen en heel even in een stortbui. We schuilen bij een fruitstalletje onder een zeil dat op zeker 30 plekken met tape dichtgeplakte gaten heeft. De dienstdoende fruitverkoper biedt ons een stoel aan om te zitten en we kunnen een klein gesprekje voeren, zeker als de chauffeur helpt met vertalen.

Als de regen wat minder wordt, gaan we terug naar de auto. Bij een stalletje kopen we een ananas die ter plekke schoon gemaakt wordt, bij een ander stalletje een kilo mango’s (ze worden niet los verkocht). En dan terug naar het hotel.

In de middag brengen we een bezoek aan fort Rotterdam, een overblijfsel van de VOC. We mogen een donatie geven naar eigen inzicht, maar we worden wel gevraagd om dat meteen te doen bij het aanmelden bij de receptie; ze laten er geen gras over groeien, de ware VOC-mentaliteit!

En dan dient iemand zich aan als gids, in het Nederlands, een taal die hij de hele rondleiding volhoudt. Allemaal zelfstudie en één keer een (duur) bezoek aan Jakarta voor een extra cursus. Hij vraagt 200.000 IDR voor een rondleiding van 30 minuten. Ik zeg dat 150.000 ook wel genoeg is! Maar als we na ruim een uur, pratend over van alles en nog wat (en ook een beetje over fort Rotterdam!), bij de uitgang staan, vind ik 200.000 wel gepast!

En in de tussentijd zijn we ook nog geïnterviewd door een stel studenten van een secundary school in Makassar, kennelijk een opdracht van hun teacher Engels! En natuurlijk weer op de foto!

Via het winkelcentrum (ze verkopen biertjes!) terug naar het hotel. Morgen om 11 uur brengt pak Ramadhan ons naar het vliegveld en begint de lange terugreis.

De vakantie zit erop, het is intensief geweest, onze hoofden zitten boordevol, we hebben heel veel bijzondere mensen ontmoet, prachtige natuur gezien, allerlei speciale culturele ervaringen opgedaan en veel onbekend maar lekker voedsel gegeten. Zo fijn om weer te kunnen reizen, zeker als het programma (opnieuw) vlekkeloos in elkaar is gezet en uitgevoerd door Tari Travel. Veel dank daarvoor!

We hopen dat de volgers een beetje hebben kunnen meegenieten. Wie weet tot een volgende reis!

We zijn op dit moment in het Aston hotel in Makassar. Dat is geen onderdeel van het programma. We hebben het programma aangepast, u leest wel waarom.

Vannacht om 3:30 uur lopen de twee wekkers af op onze telefoons. We zetten er altijd twee voor de zekerheid. Om 10 voor vier zitten we aan het ontbijt: nasi goreng, en wel nasi goreng in zijn meest oorspronkelijke vorm, een in te veel olie gebakken vette en kleffe hoop rijst met verder niets dan een gebakken eitje. We doen braaf ons best, maar krijgen niet alles weg.

Om 4:15 uur zitten we in de boot. Althans ik, Cockie stapt als tweede aan boord via een wankel laddertje in het stikdonker enkel bijgelicht met een telefoonlampje. U voelt hem al aankomen, de ladder beweegt, Cockie beweegt soepel mee en maakt een fraaie back rol: plons in het water, kletsnat. Ze heeft ongeveer drie uur om droog te waaien, de tijd die de boot nodig heeft om van de Tomini baai tot in Bunta te varen! Gelukkig is er nog een droog bloesje bij de hand en hebben we twee windjackjes die enige warmte kunnen bieden.

Om iets voor achten zetten we voet aan land in Bunta. Onze chauffeur staat al te wachten, dezelfde die ons enkele dagen geleden van Luwuk naar Bunta bracht. We doen nu de omgekeerde route over nog steeds erbarmelijke wegen, het gemiddelde komt niet boven de 40 km/uur.

Halverwege de rit wijst hij naar een supermarkt en spreekt daarbij het woord ‘makan’ uit. Dat begrijpen we wel, ‘eten’, maar niet uit een supermarkt, liever een rumah makan waar verse nasi goreng wordt bereid. Daar is de chauf ook wel voor te porren en hij stopt bij Ester’s rumah makan. We zijn in de veerhaven Pagimana van waaruit ferry’s naar allerlei delen van het land vertrekken onder het motto ‘we bridge the country’. Bij Ester eten we weer een heerlijke nasi goreng met fijngesneden knapperige groenten en stukjes intkvis. Dat gaat er wel in, voor 2 euro per persoon!

Om 12 uur zijn we op het vliegveld van Luwuk. En daar hebben we heel even Wi-Fi tot onze beschikking en komt het bericht binnen dat mijn zus twee dagen geleden een openhartoperatie heeft ondergaan na een licht infarct enkele dagen daarvoor. En dan is internet al weer weg, er zitten te veel mensen in de wachtruimte op een te smalle band! Maar we willen wel heel graag contact hebben met haar, én we merken dat we moe zijn, dat onze accu’s leeg beginnen te raken.

Het programma wil ons van Luwuk naar Makassar laten vliegen, het vliegtuig heeft drie kwartier vertraging en komt om kwart over vijf aan. We zouden dan opgehaald worden door onze chauffeur en in 2,5-3 uur naar Malino gereden worden. Daar komen we dan rond acht uur in de avond aan en het programma wil ons dan morgen een wandeling van 4-5 uur laten maken langs rijstvelden en naar watervallen. Ongetwijfeld allemaal prachtig, maar daar op het vliegveld van Luwuk zien we ertegenop. Laat ons maar twee nachten in een beetje redelijk hotel in Makassar blijven zodat we contact met het thuisfront kunnen hebben en een beetje tot rust kunnen komen.

We nemen contact op met Tari Travel en bijna per omgaande is er een hotel geboekt in Makassar. Als we landen staat onze chauffeur al weer te wachten en is ook al op de hoogte van de veranderde plannen. Hij zet ons keurig af bij het hotel, informeert of we al weten wat we morgen gaan doen en doet op ons verzoek enkele suggesties. Gaan jullie lopen of zal ik met de auto komen? Nou, het feest is nog niet over, morgen om 9:00 uur staat pak Ramadhan voor de deur en gaat met ons op sightseeing in Makassar.

Kijk, daar knapt een moe mens van op!

Vandaag doen we onze laatste activiteiten in Bahia Tomini, een prachtig onderkomen dat in eerste instantie basic lijkt maar dat allerminst is. Al was het maar doordat alles werkt wat er is: de douche doet het goed, het toilet werkt, er is voldoende elektriciteit en voor noodgevallen (bijv. het opladen van je telefoon om foto’s te maken) is er een USB-aansluiting op de zonnepanelen.

Én er is de mogelijkheid om gebruik te maken van Wi-Fi via de satelliet. Voorheen gebruikten de eigenaren dat alleen maar zelf, overdag als de zon schijnt zodat er energie is voor router en modem. Ze hebben dat nodig voor hun business, contact houden met reisagenten en klanten. Maar steeds meer gasten willen er gebruik van maken, dus is er een accu aangehangen zodat er ook verbinding mogelijk is als er een wolk voor de zon hangt. Helaas heeft de accu een beperkte capaciteit, waardoor ik voor een lege accu stond toen ik contact wilde opnemen met het thuisfront. Kike heeft het plan om er nog een zonnepaneel bij te hangen en een grotere accu, dat gaat in december gebeuren, ze sluiten de tent dan een maand lang en gaan aan de slag o.a. met een nieuw dak voor het restaurant.

Ze hadden al eerder willen beginnen, november is normaal gesproken de stilste maand van het jaar maar ze zitten al weken volledig volgeboekt. Toeristen willen de Covid-periode inhalen, is Kike’s theorie. Inhalen is een beetje moeilijk, maar voor ons geldt zeker dat we blij zijn dat er weer gereisd kan worden!

Terug naar de activiteiten, duiken! De 8 duikflessen liggen al in de boot, de vier setjes zijn opgebouwd en ik mag duiken met een te groot vest (L) en een manometer die 250 bar aangeeft. Gedurende het begin van de duik loopt ie langzaamaan naar 180 bar en na een minuut of tien geeft hij de echte stand van zaken aan (althans dan loop ik bijna gelijk op met Cockie). Zei ik dat alles werkte in het resort, onder water ligt er nog wel een uitdaging!

We maken twee prachtige duiken, zien werkelijk enorme sponzen (waarvan enkele 2 tot 3 meter hoog), een enorme diversiteit aan vissen en we worden regelmatig gezelschap gehouden door Zijdehaaien en Zwartpunthaaien. En Max doorstaat zijn eerste twee duiken prima!

Terug aan land gaan we even kort onder de douche en nemen afscheid van iedereen, betalen de rekening en stappen dan in de boot die ons naar Sandy Bay brengt. De bootsman moet nog een keer terug want ik ben mijn wetsuit vergeten!

In Sandy Bay kunnen we meteen aan de lunch, ook weer lekker met een enorm stuk tonijn erbij. De zon schijnt waardoor misschien onze wetsuits op tijd droog zijn. Al die natte zooi geeft alleen maar overgewicht in het vliegtuig.

Kike heeft een beetje gelijk dat het resort wat minder van kwaliteit is. De deurklinken worden met duct tape bij elkaar gehouden, de lampen op de douche zijn stuk, de sleutel kan niet uit het slot, de rugleuning van enkele stoelen in het restaurant hebben het begeven maar kennelijk maakt dat allemaal niet uit: de accommodatie is volledig bezet!

Cockie gaat in de namiddag nog even snorkelen, in de baai van Sandy komen regelmatig schildpadden voor. Helaas deze keer niet.

Na het avondeten krijgen een briefing over morgen: om 3:30 opstaan, 4:00 ontbijt en 4:30 in de boot. En duimen dat het morgen niet regent. Want dan gaan we geheid zeiknat aankomen in Bunta en misschien nog niet opgedroogd zijn als we in Luwuk het vliegtuig pakken.

U hoort het wel.

Zo’n dag als gisteren is het vandaag. Regenachtig grijs begin, langzaamaan meer zon, eventjes een felle zon zodat er zelfs wat spullen droog worden en tegen de avond loopt de luchtvochtigheid op en weet je zweet niet goed waar te blijven.

Zo’n dag als gisteren is het ook wat de activiteiten betreft. Een groep van 8 neemt de speedboot en gaat snorkelen bij reef 5. Ik ben daar niet bij, ik ga weer op de vogeltoer!

De snorkelaars brengen een grote doopvontschelp mee terug. Zulke schelpen worden door de lokale mensen óf meteen opgegeten óf op de markt verkocht. Kleine schelpen brengen kennelijk minder op. De meegebrachte doopvontschelp wordt op een mooie plek op het huisrif van Bahia Tomini uitgezet en krijgt de doopnaam Cockie mee! 

En dan, om een uur of twee, zegt Kike dat hij zelf maar eens gaat kijken wat er een paar eilanden verderop op pulau Pangempan bij Fadhila Cottages Togean Dive Resort aan duikspullen te krijgen is. Hij heeft bericht van de eigenaar (die in Gorontalo is) ontvangen dat hij ‘take what you need’. Het is 15 km enkele reis met de boot en dat kost natuurlijk brandstof. Die 700.000 IDR moeten we sowieso betalen, ook al komt Kike met niets terug: 600.000 om het te halen, 100.000 om het na gebruik terug te sturen met de public boot.

Om half 5 is ie terug met drie vesten (S, M en L, eigenlijk hebben we drie keer M nodig!), drie regulators waarvan 1 continu 50 bar te veel aangeeft en een wetsuit (waar nog net geen gaten in vallen) voor Max uit München. Meer was er niet aanwezig, behalve dan nog 8 flessen die Kike zelf heeft moeten vullen. Max gaat morgen zijn eerste officiële duik maken (‘einen tauchgang machen’, denkt hij zelf).

Tussen al die gebeurtenissen door moeten wij op enig moment verkassen naar Sandy Bay, een resort dat een kleine kilometer verderop ligt. Kike heeft van dat onderkomen daar geen hoge pet van op. We hadden graag in Bahia Tomini gebleven, maar morgen arriveren 4 Spaanse gasten die het onderkomen kennelijk eerder geboekt hebben dan wij.

Het zal allemaal wel loslopen, zaterdagmorgen om 5 uur vertrekken we daar weer. Eerst maar eens duiken morgen, u merkt vanzelf of we weer boven komen!